РУС АДЫГ

Пэрытныгъэ зыIыгъ район

27.02.2020

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Тэхъутэмыкъое районым» щыIагъ. Муниципалитетым инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъо хэлэжьагъ, район администрацием, ащ ипащэ 2019-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэм изэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Советым итхьаматэу Хьатитэ Алый.

Илъэсым изэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх район администрацием ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт. Анахьэу ащ ынаIэ зытыридзагъэхэр бюджетыр, социальнэ пшъэрылъхэр, лъэпкъ проектхэр ыкIи программэ зэфэшъхьафхэр муниципалитетым зэригъэцэкIагъэхэр ары. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, район бюджетым ихахъохэр сомэ миллиарди 2,2-м ехъу, хъарджхэри ащ фэдизых. ХэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэр процент 95,4-кIэ гъэцэкIагъэ хъугъэ. Инвестициехэр сомэ миллиардиплIым ехъу. Арэу щытми, лъэныкъо зырызхэмкIэ щыкIагъэхэр зэрэщыIэхэр, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр Шъхьэлэхъо Азмэт къыхигъэщыгъ.

Администрацием, ащ ипащэ яIофшIэн зэрагъэцэкIагъэм уигъэрэзэнэу щытэу народнэ депутатхэм я Совет хэтхэм зэдаштагъ.

Зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэ министрэхэм ащыщхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэ аритыгъ, шъхьадж зыфэгъэзэгъэ лъэныкъом епхыгъэу къэгущыIагъ. Анахьэу анаIэ зытырадзагъэр лъэпкъ проектхэм, программэ зэфэшъхьафхэм шIуагъэу къатырэр районым къызфигъэфедэн зэрэфаер ары.

Адыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэр зештэм, блэкIыгъэ илъэсым районым гъэхъэгъэшIухэр зэришIыгъэхэр, ау ащ дакIоу лъэныкъо зырызхэмкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер хигъэунэфыкIыгъ. Муниципалитетыр зыдэщыс чIыпIэр хъопсагъоу зэрэщытым, Краснодар зэрэпэблагъэм, къэралыгъом ишъолъыр зэфэшъхьафхэр зэзыпхыхэрэ автомобиль ыкIи мэшIоку гъогухэр зэрэпхырыкIыхэрэм хэхъоныгъэшIухэр ышIынхэмкIэ амалышIухэр къетых.

Мы аужырэ илъэсхэм Тэхъутэмыкъое районым фэтэрыбэу зэхэт унэхэр ыкIи унэе псэупIэхэр бэу щашIых. ПсэолъэшIыным проектхэу епхыгъэхэр, анахьэу цIыфхэм ямылъку зыхэлъхэр, зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. МыщкIэ, нэмыкI лъэныкъомкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэр уплъэкIугъэным фэшI гъэтхапэм и 1-м щегъэжьагъэу муниципалитетым зэрэщыIэщтхэр, псэуалъэхэм яшIын зэрэлъыкIуатэрэм зэрэлъыплъэщтхэр, ащ дакIоу цIыфхэм зэраIукIэщтхэр ыкIи гумэкIыгъохэу къэуцухэрэм ядэгъэзыжьын анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр къыIуагъ.

— Районым щыпсэухэрэм япчъагъэ зэрэхахъорэм дакIоу, социальнэ псэолъакIэхэр щышIыгъэнхэм, гъогу ыкIи инженернэ инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ щыгъэпсыгъэным, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къыщызэIухыгъэнхэм мэхьанэшхо иI. А пстэури гъэцэкIэгъэным мылъкушхо пэIухьащт, арышъ, бюджетым ихахъохэр нахьыбэ хъунхэр мыщ дэжьым анахь шъхьаI. ИнвестициехэмкIэ хъопсагъоу зэрэщытым къытырэ амалхэр районым къызфигъэфедэн- хэ фае. БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэмкIэ, муниципалитетым иэкономикэ инвестициеу къыхалъхьагъэм проценти 10 хэхъуагъ ыкIи сомэ миллиарди 4-рэ миллион 99-м кIэхьагъ. А къэгъэлъэгъон дэгъум тапэкIи едгъэхъун фае. Ащ къыдыхэлъытагъэу муниципалитетым иIэхэ инвестиционнэ площадкэхэм япчъагъи хигъэхъон фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм япчъагъэ пштэмэ, мы къэгъэлъэгъонымкIэ районым пэрытныгъэ ыIыгъ. Iоф зышIэн зылъэкIыщтхэм япроценти 6,9-рэ мы лъэныкъом фэгъэзагъ. Ар зэфэхьысыжь дэгъу, ау муниципалитетым ащ ригъэхъун амалхэр IэкIэлъых.

Мэкъумэщ хъызмэтым ылъэныкъокIи районым гъэхъэгъэшIухэр ышIынхэ ылъэкIыгъ. Коцэу, пынджэу къахьыжьыгъэр нахьыбэ хъугъэ, ау былымышъхьэм ипчъагъэ къыщыкIагъ. Мыщ хэщэгъэ мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIэпIих ныIэп грант IэпыIэгъур къызфэзыгъэфедагъэр, ар мэкIэ дэд. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэнэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къафигъэпытагъ.

Медицинэ фэIо-фашIэхэр цIыфхэм зэрифэшъуашэу афэгъэцэкIэгъэнхэм иIофыгъуи республикэм ипащэ мэхьанэшхо ритыгъ, мыщкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэр къыгъэнэфагъэх.

— КIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ къэухъумэгъэным ипроект къыдыхэлъытагъэу, непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ медицинэ оборудованиер район поликлиникэхэм аIэкIэдгъэхьагъ. Тэхъутэмыкъое район сымэджэщым автоматизированнэ IофшIэпIэ чIыпIи 167-рэ щагъэпсынэу щыт. Джащ фэдэу поселкэу Инэм поликлиникакIэ щышIыгъэным фэшI проектнэ-сметнэ документациер тэгъэхьазыры, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ау учреждениехэр зэтегъэпсыхьэгъэ закъокIэ Iофыр зэшIохыгъэ хъущтэп. IэпыIэгъу зищыкIагъэу къяуалIэхэрэ цIыфхэм шъхьэкIэфэныгъэ хэлъэу адэзекIонхэр медикхэм япшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр зыщагъэгъупшэ хъущтэп, ары пстэуми анахь шъхьаIэр.

Гъэсэныгъэм ылъэныкъокIи гухэлъ гъэнэфагъэхэр щыIэх. ЕджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм язэтегъэпсыхьан лъагъэкIотэщт, ящыкIэгъэ оборудованиер арагъэгъотыщт. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтыр мы илъэсым Iоныгъом и 1-м щегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм арысхэ кIэлэеджакIохэм ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм иIофыгъо изэшIохын ары. Республикэм имуниципалитетхэм гъэсэныгъэм иучреждениехэу ащыIэхэм шхапIэхэу ахэтхэр ащ техническэу фэхьазырынхэ зэрэфаехэр къыIуагъ республикэм ипащэ.

— Мы илъэсымкIэ гухэлъэу тиIэхэм ащыщ цифрэ шIыкIэм тет оборудованиер районым ит гурыт еджэпIэ 11-мэ ачIэгъэуцогъэныр. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр пштэхэмэ, къихьащт илъэсым щегъэжьагъэу сабыйхэм пстэуми чIыпIэхэр яIэнхэ фае, — къыхигъэщыгъ республикэм ипащэ.

Культурэм епхыгъэ IофышIэхэм ягъэхьазырын, къуаджэхэр мыщ фэдэ специалистхэм ащымыкIэнхэм мэхьанэшхо иIэу АР-м и ЛIышъхьэ ылъы-тагъ. Джащ фэдэу «Единэ Россием» ипартийнэ проектхэр районым зэрифэшъуашэу щыгъэцэкIэгъэнхэм анаIэ тырагъэтын зэрэфаер къыхигъэщыгъ. Проектэу «Къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым муниципалитетым сомэ миллион 14-м ехъу къыфатIупщыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ щагуищ ыкIи общественнэ чIыпIищ зэтырагъэпсыхьащтых. Мыхэм япхыгъэ проектнэ-сметнэ документацием игъэхьазырын ыуж къызэринэхэрэм игумэкIыгъо псынкIэу дэгъэзыжьыгъэн ыкIи шышъхьэIум и 1-м ехъулIэу IофшIэныр ухыгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ къариIуагъ. Джащ фэдэу сабыибэ зэрысхэ унагъохэм чIыгу Iахьхэу къаратыгъэхэм инфраструктурэр ащыгъэпсыгъэным иIофыгъуи район администрацием инэплъэгъу ригъэкIы зэрэмыхъущтыр къыхигъэщыгъ. Бюджетым илъыгъэ мылъкур зэкIэ блэкIыгъэ илъэсым гъэфедагъэ зэрэмыхъугъэр щыкIагъэу афилъэгъугъ, тапэкIэ а лъэныкъом анаIэ тырагъэтынэу къафигъэпытагъ. Социальнэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэр сыдигъуи анахь шъхьаIэу зэрэщытыр, ащ фэшI IэпыIэгъу зищыкIагъэхэ цIыфхэм, анахьэу щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм, алъыIэсынхэ, яшIуагъэ арагъэкIын зэрэфаер къыIуагъ.

Физическэ культурэм ыкIи спортым, демографием, ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын, Конституцием игъэтэрэзыжьынхэм яIофыгъохэм, щыIэныгъэм инэмыкI лъэныкъуабэм республикэм ипащэ къащыуцугъ, ахэмкIэ район администрацием, ащ ипащэ пшъэрылъхэр къафишIыгъэх.



Возврат к списку