РУС АДЫГ

Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр

30.07.2020

АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор зыщызэрихьэгъэ зэхэсыгъо АР-м иминистрэхэм я Кабинет мы мафэхэм иIагъ. Ащ Къэралыгъо Советым — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр хэлэжьагъэх. Зэхэсыгъор видеоселектор шIыкIэм тетэу кIуагъэ.

УФ-м и Президентэу Владимир Путиным федеральнэ субсидиехэм ягъэфедэн ылъэныкъокIэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтыр бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм зэрэфэхьазырым, культурэм иучреждениехэм яIофхэм язытет, нэмыкIхэм атегущыIагъэх.

АР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым федеральнэ хэбзэ органхэм адашIыгъэу зэзэгъыныгъэ 53-мэ республикэм Iоф адишIагъ. Ахэм ягъэцэкIэн пстэумкIи сомэ миллиарди 6,4-рэ пэIухьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 525,3-р республикэ бюджетым къыхэхыгъ, сомэ миллион 94-р муниципальнэ образованиехэм яахъщ. Экономиер сомэ миллиони 5 хъугъэ.

— Зэзэгъыныгъэхэм къадэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн муниципальнэ образованиехэм нахьыбэу анаIэ атырагъэтын фае. Ащ дакIоу къэгъэлъэгъонхэм акIэхьэгъэным пае амалэу аIэкIэлъхэр къыдалъытэзэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэхащэнхэм мэхьанэшхо иI. НэмыкI шъолъырхэм а лъэныкъомкIэ опытэу аIэкIэлъыр нахь куоу зэдгъэшIэн, тэркIэ нахьышIур къыхэтхын фае, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.

ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтыр бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм зэрэфэхьазырым къытегущыIагъ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ игуадзэу Лафышъэ Рэмэзан. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, кательнэ 255-рэ, фабэм икIуапIэу километрэ 302-рэ, фэтэрыбэу зэхэт унэ 1720-рэ, гъэстыныпхъэ шхъуантIэм икIуапIэу километрэ мини 3, водозабор 319-рэ, нэмыкIхэр агъэхьазыры. Джащ фэдэу къуаджэу Хьатикъуае дэт унэхэм ащыщэу тфымэ хьакухэр ащагъэуцух. Чъэпыогъум и 1-м шIомыкIэу ахэм IофшIэнхэр ащаухынхэм ыуж итых. ЗэкIэ муниципалитетхэм бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм зэрэфэхьазырхэр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр чъэпыогъум и 15-р къэмысызэ къатын фае.

Графикым шIомыкIэу IофшIэнхэр зэшIохыгъэ хъунхэм ыуж итынхэу, гъэстыныпхъэ шхъуантIэмкIэ чIыфэхэм якъэугъоижьын нахь агъэпсынкIэнэу, энергоресурсхэр зыгъэфедэхэрэм ахэм апкIэ игъом къатыным Iоф дашIэнэу республикэм ипащэ къафигъэпытагъ. Мы лъэныкъомкIэ хэушъхьафыкIыгъэу къэгущыIагъ Адыгэкъалэ иадминистрацие ипащэу ЛIыхэсэ Махьмудэ. Мыщ ипсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтшIапIэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэмкIэ анахьыбэу чIыфэ телъ.

Бэдзэогъум и 1-м къызэралъытагъэмкIэ, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтшIапIэхэм чIыфэу ателъыр сомэ миллион 277,6-рэ мэхъу, электроэнергием пае къамытыгъэр сомэ миллиони 100-м нэсы. Ащ икъэугъоижьын пае межведомственнэ комиссие зэхащагъ. АР-м и ЛIышъхьэ Iофым хэхъухьагъэм нахь игъэкIотыгъэу зыщигъэгъозэнэу псэолъэшIынымкIэ Министерствэм фигъэпытагъ.

Культурэм ыкIи искусствэм алъэныкъокIэ гъэсэныгъэ тедзэм изэхэщэн фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ. Республикэм искусствэхэмкIэ учреждение 20 ыкIи зы кIэлэцIыкIу художественнэ еджапIэ ит. БлэкIыгъэ илъэсым къыщыублагъэу ахэм шъолъыр мэхьанэ яIэ шIыжьыгъэным пылъых, еджэпIи 6-м ащ фэдэ статус яIэ хъужьыгъэ. КIэлэцIыкIоу мыщ фэдэ еджапIэхэм ачIэсыр зы проценткIэ нахьыбэ хъугъэ. ПстэумкIи нэбгырэ 5370-рэ ащеджэ, 57-мэ сэкъатныгъэ яI.

БлэкIыгъэ 2019-рэ илъэсым искусствэхэмкIэ еджапIэхэм апае пианинэ 19 къащэфыгъ. Мыгъэ лъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэу искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу еджапIэу К. Лъэцэрыкъом ыцIэ зыхьырэм рояль къыфащагъ.

Гъэсэныгъэм зегъэушъомбгъугъэным фэгъэхьыгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу еджэпIи 4-мэ ягъэкIэжьын пае сомэ миллион 217-рэ къатIупщыгъ. Къыблэ Федеральнэ шъолъырым исубъектхэм ащыщэу Адыгее закъор ары мы программэм хэфагъэр.

Ащ нэмыкIэу Адыгэ Республикэм ыныбжь илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъэу искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу еджапIэм гъэцэкIэжьынхэр щырагъэжьагъэх, ащ сомэ миллиони 8,2-рэ пэIухьащт. 2021 — 2023-рэ илъэсхэм агъэцэкIэжьынхэу еджэпIи 9-мэ апае тхылъхэр агъэхьазырхи, федеральнэ гупчэм фатIупщыгъ.

Культурэм иучреждениехэм яматериальнэ-техническэ амалхэр нахьышIу шIыгъэнхэр зэшIохыгъэ зэрэхъугъэхэм зэригъэразэрэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ, мы лъэныкъом фытегъэпсыхьэгъэ федеральнэ программэхэм тапэкIи ахэлэжьэгъэным мэхьанэ зэриIэм къыкIигъэтхъыгъ. ИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэм ягъэпсын муниципальнэ образованиехэм япащэхэр нахь чанэу хэлэжьэнхэу къариIуагъ.

Нэужым АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет ипащэу Шъхьэлэхъо Аскэр IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэу квалифицированнэ кадрэхэм ахалъытэхэрэм ячIыгу къагъэзэжьыным фытегъэпсыхьэгъэ программэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ.

Ар зыщыIэр 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъ. ПстэумкIи нэбгыри 6 хэлэжьагъэр. Ахэм яунагъохэм ащыпсэухэрэр къыдэплъытэхэмэ, 11 мэхъу. ЗэкIэ къэзгъэзэжьыгъэхэм гъэсэныгъэм, медицинэм алъэныкъокIэ фэIо-фашIэхэр къызIэкIагъэхьанхэ амал аратыгъ, ящыкIагъэ хъумэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIи IэпыIэгъу араты.

Къэралыгъо ветеринарнэ къулыкъум Адыгеим зыщегъэушъомбгъугъэными зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. АР-м и ЛIышъхьэ ащ фытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр къыгъэуцугъэх. Мы отраслэм специалист ныбжьыкIэхэр нахьыбэу хэщэгъэнхэм, мэкъумэщ псэуалъэхэр биологическэу ухъумэгъэнхэм, псэушъхьэхэм уз къахэхьагъэмэ, ар къызщежьагъэм игъэунэфынкIэ шIыкIакIэу щыIэхэр гъэфедэгъэнхэм ахэр анахьэу афэгъэхьыгъэх.



Возврат к списку