РУС АДЫГ

ЯмэфэкIкIэ афэгушIуагъ, IофшIэныр зэрэзэхащэрэм зыщигъэгъозагъ

08.02.2017

Урысые наукэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу «Научнэ IофшIагъэхэм якъалэу «Наукоград-2017-рэ» зыфиIорэм илъэтегъэуцоу Адыгэ къэралыгъо университетым тыгъуасэ щыкIуагъэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат.

Илъэс къэс зэхащэрэ Iофтхьабзэм мыгъэ зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх, Мыекъуапэ игурыт еджапIэхэм ачIэс кIэлэеджакIохэр ащ къырагъэблэгъагъэх.

АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм пэублэ псалъэ къышIызэ, Урысые наукэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкIымкIэ ыкIи мыщ епхыгъэу студентхэмрэ кIэлэеджакIохэмрэ зэхащэгъэ проектыкIэм игъэцэкIэн хэлэжьэрэ пстэуми, научнэ сообществэм къафэгушIуагъ, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу къафэлъэIуагъ. Зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэ кадрэхэм ягъэхьазырын пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, тинеущырэ мафэ зыфэдэщтыр ахэм бэкIэ зэряпхыгъэр къыхигъэщыгъ.

— ШIэныгъэм мэхьанэу иIэм хэхъо зэпыт. УФ-м и Президент къызэрэхигъэщыгъэу, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ технологиехэр къэралыгъом ищынэгъончъагъэ, тикомпаниехэр IэкIыбым щыIэхэм янэкъокъунхэ алъэкIыным ыкIи цIыфхэм япсэукIэ амалхэр нахьышIу хъуным ар алъапс. Наукэм пылъхэм зэрифэшъуашэу япшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэм, Iоф ашIэнымымкIэ амалэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэным республикэм мэхьанэшхо щыраты. ТапэкIи наукэм лъэбэкъушIухэр ышIынхэм Адыгеим ипащэхэм анаIэ тырагъэтыщт. АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистракIэу дгъэнэфагъэм, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ипрофильнэ комитет ипэщакIэу хадзыгъэм бэкIэ тащэгугъы. Мыхэр ныбжьыкIэх, зыфэгъэзэгъэхэ лъэныкъом хэшIыкIышхо фыряI. КъыткIэхъухьэрэ лIэужхэм ащыщхэр шIэныгъэм хэщагъэ хъунхэм фэшI ахэм IэпыIэгъу тафэхъун зэрэфаер зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

«Наукоград» зыфиIорэ проектым фэдэхэм шIогъэшхо къызэратыщтыр, наукэм пыщэгъэ ныбжьыкIэхэм япчъагъэ нахьыбэ хъунымкIэ ащ мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм къыIуагъ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Андзаур, АР-м и Парламент икомитет ипащэу Шэуджэн Тембот, республикэм иапшъэрэ еджэпIитIумэ яректорхэу Хъунэго Рэщыдэрэ Къуижъ Саидэрэ.

Мыщ ыуж университетым епхыгъэу Iоф зышIэрэ зэхэубытэгъэ (комплекснэ) гумэкIыгъохэм янаучнэ-ушэтын институт КъумпIыл Мурат екIолIагъ. Мыщ икъулыкъушIэхэм Iофэу ашIэрэр, ахэм гъэхъагъэу яIэхэр пащэхэм нэрылъэгъу къафэхъугъ. Джырэ уахътэм институтым лаборатории 10 хэт, лъэпкъ культурэм игумэкIыгъохэм къащегъэжьагъэу иммуногенетикэм нэс мыщ ушэтынхэр щызэхащэх.

Опытышхо зыIэкIэлъ кIэлэегъаджэхэр япащэхэу шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэм ушэтын зэфэшъхьафхэр рагъэкIокIых. ГущыIэм пае, консервантхэм, ароматизаторхэм, нэмыкIхэм цIыфым ипсауныгъэ зэрарэу е федэу къыфахьын алъэкIыщтыр. Джырэ уахътэ агъэцэкIэрэ проектхэм ащыщ мэкъумэщ культурэхэм токсинэу ахэлъхэм ягъэунэфын, аграрнэ шъолъырэу щыт АдыгеимкIэ мы лъэныкъом мэхьанэшхо иI. КъумпIыл Мурат лабораториехэм зэкIэми ащыIагъ, ахэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм осэшIу фишIыгъ, яIофшIагъэ шIуагъэ къытэу, лъэгэпIэ инхэм анэсынхэу афэлъэIуагъ.



Возврат к списку